صبح امید

چرا كنيه امام زمان(عج) ابولقاسم است؟

مگر ايشان فرزندي به نام قاسم دارند؟ 

 

چون پيامبر خدا(ص) فرمود: كنيه او مانند كنيه من است، از كنيه‏هاي مشهور آن حضرت «ابوالقاسم» است؛ اين بدان معناست كه آن حضرت فرزندي به نام «قاسم» خواهند داشت و يا آن كه قبلاً داشته‏اند.

البته درباره ازدواج حضرت مهدى(عج) دو نظريه وجود دارد و هر كدام شواهدى دارند.

 بر اساس قواعد كلى، مى‏توان گفت :

 آن حضرت ازدواج نكرده و اشكالى هم نخواهد داشت ؛ زيرا آن حضرت هر چيزى را كه با غيبت منافات داشته باشد، انجام نمى‏دهد ؛ زيرا ازدواج با غيبت منافات داشته و مستلزم آشكار شدن وضعيت امام(عج) خواهد بود ؛

ازدواج با وجود غايب بودن آن حضرت (با توجه به نظر مخفى شدن بدن او از ديده‏ها)، امكان ندارد و اگر بخواهد ظاهر شود و ازدواج كند، اين همان محذورى است كه بايد از آن دورى كند... اگر نظر ديگران (پنهان بودن عنوان و شخصيّت امام)، را مورد توجه قرار دهيم،

باز مى‏گوييم كه ازدواج آن حضرت با شخصيت واقعى خود، امكان ندارد و منافى با اصل «غيبت» است

(محمد صدر، تاريخ غيبت كبرى، ص 80 و 81.)

.

از طرف ديگر، هيچ دليل روشن و قطعى، بر وجود زن و فرزند براى آن حضرت نيست ؛ چون مسئله غيبت، مهم‏تر از ازدواج است و مى‏تواند براى مصلحت بالاتر، مسئله مهم (ازدواج) را ترك كند و اهم را انجام دهد و عمل به سنت پيامبر«ص» مى‏تواند بعد از ظهور و قيام انجام گيرد و ايشان تشكيل خانواده دهد و بنابر قولى احتمال دارد، ايشان در زمان غيبت صغرى ازدواج كرده باشد ؛ اما با آغاز غيبت كبرى به دليل مصالح مهم‏تر ازدواج را ترك كرده باشد.

بعضى از شواهد، دالّ بر وجود همسر و فرزند براى او است ؛ از جمله :

 

الف. قواعد كلى‏

 

احكام كلى شريعت محمدى«ص» ايجاب مى‏كند كه حضرت بقية اللَّه(عج) نيز مانند ديگر پيشوايان معصوم تشكيل خانواده داده و از سنت جدّ بزرگوارش حضرت محمد«ص» پيروى كند.

محدّث نورى مى‏گويد : «چگونه ترك خواهد نمود چنين سنت عظيمه جدّ بزرگوار خود را، با آن همه ترغيب و تحريضى كه در فعل آن و تهديد و تخويف كه در ترك آن شده است!

سزاوارترين امت در اخذ به سنت پيامبر«ص»، امام هر عصر است و تاكنون كسى ترك آن را از خصايص آن جناب نشمرده است»

( نجم الثاقب، ص 224..)

 

ب. روايات‏

 

در كتاب الغيبة، از مفضّل بن عمر از صادق«ع» نقل شده است :

«لا يَطّلع على موضعه احَدٌ مِن وُلدِه و لا غيره»؛ ؛ الغيبة، ص 102. ؛

 «بر مكان ايشان هيچ كس، حتى فرزندى از فرزندانش اطلاع ندارد».

 

سيد بن طاووس در جمال الاسبوع مى‏گويد : «روايتى با سندهاى متصل يافتم كه حضرت ولى عصر(عج) را اولاد بسيارى هست كه در شهرهاى كرانه دريا حاكم و والى هستند و درنيكى و بزرگوارى، در رأس نيكان روزگار و در قله صفات ابرار و اخيار هستند»

( جمال الاسبوع، ص 512..)

 

ابوبصير از امام صادق«ع» نقل مى‏كند: «گويا مى‏بينم كه قائم ما با خانواده‏اش در مسجد سهله اقامت گزيده است.

 ابوبصير مى‏گويد : گفتم : فدايت شوم! قائم هميشه در آن مسجد است؟

فرمود : آرى»

( اثبات الهداة، ج 3، ص 583، ح 776..)

 

البته با بررسى‏هاى سندى و دلايل اين روايات، به طور قطع نمى‏توان وجود فرزند را براى آن حضرت اثبات كرد (براى مطالعه درباره اين روايات ر.ك : حبيب اللَّه ظاهرى، ص 495 و 496.)

 

ابن طاووس دعاى امام رضا«ع» را در مورد حضرت مهدى(عج) چنين نقل كرده است :

«اللهم صلّ على ولاة عهده و الائمّة من ولده»؛

( جمال الاسبوع، ص 51..)

 

همچنين از آن حضرت نقل شده كه دعا مى‏فرمود :

«اللهم اعطه فى نفسِه و اهله و ولده و ذُرّيته و امته و جميع رعيّته ما تقرّبه عينه و تُسِرُّ به نفسه»؛ (بحار الانوار، ج 95، ص 232..)

 

در بخشى از صلواتى كه از ناحيه مقدسه صادر شده، آمده است :

«و صلّ على وليّك و ولات عهده و الأئمّة من ولده و مُدّ فى اَعمارهم و زد فى آجالِهم»؛

( كتاب الغيبة، ص 107 ؛ بحار الانوار، ج 52، ص 22..)

 

اين ادعيه به صورت كلى وجود زن و فرزند را براى آن حضرت مطرح مى‏كنند ؛

اما درباره همين ادعيه و الفاظ آنها نيز بين علما اختلاف نظر هست ؛

 براى مثال برخى دعاى امام رضا«ع» «اللهم صلى على ولاه عهده و الائمّة من ولده»؛ را چنين نقل كرده‏اند : 

«اللهم صل على ولاة عهده و الائمّة من بعده»؛. 

 

 اسامى فرزندان امام‏

روايت انبارى، گوياى اين مطلب است كه آن حضرت فرزندانى دارد ؛ بدين ترتيب :

1. طاهر فرمان رواى يكى از جزاير (واقع در درياى مديترانه)، به نام زاهره ؛

2. قاسم فرمان رواى جزيره رائقه ؛

3. ابراهيم، حاكم شهر صافيه ؛

4. عبد الرحمان حاكم شهر طلوم ؛

5. هاشم حاكم شهر عناطيس ؛

داستان اين شهر در بعضى از منابع ذكر شده است ؛

(ر.ك : نجم الثاقب، ص 220-222 ؛ بحار الانوار، ج 53، ص 213-221. )

ولى بى‏شباهت به افسانه نيست و مدرك معتبرى هم ندارد

(ر.ك : ابراهيم امينى، دادگستر جهان، ص 201 و 202..)

 

بر اساس روايتى : «هر امام بايد فرزند داشته باشد، به جز حضرت مهدى(عج) كه فرزند ندارد»

( كتاب الغيبة، ص 134.. )

در اين صورت، عدم ازدواج آن حضرت، مخالف سنت پيامبر«ص» نيست ؛ زيرا آن امام همام زندگى عادى و طبيعى مثل ديگران ندارد و پنهان زيستى ايشان نيز بر اساس دستور و مصلحت خداوندى است. افراد ديگرى نيز - همچون خضر و عيسى«ع» - با اينكه زنده‏اند، ازدواج نكرده و تشكيل خانواده نداده‏اند.

 همچنين درباره كنيه «اباالقاسم» مي توان گفت كه چه بسا كنايه باشد و منظور از «قاسم» تقسيم كننده مردم به بهشتي و ه جهنمي است همان طور كه درباره امام علي عليه السلام گفته شده است: «قسيم النار و الجنه». لذا اين كنيه براي پيامبر صلي الله عليه و آله و امام مهدي عجل الله تعالي فرجه به اين مناسبت نيز بكار رود.

 (ر.ك: معاني الاخبار، ص 52، عيون اخبارالرضا، ج 1، ص 91)